KENT�M�ZDE HAVA K�RL�L�� KAYNAKLARI VE �ALI�MALAR

10/12/2007 � Kategori: cevre,ced,osb,kobi,kent,hava,su,toprak

KENT�M�ZDE HAVA K�RL�L�� KAYNAKLARI VE �ALI�MALAR

Mak.M�h .Mehmet ASLAN

Kent G�ndemi �zleme Komisyonu

�nsano�lunun ya�am�n� s�rd�rebilmesi i�in oksijene ihtiyac� vard�r. �nsano�lu oksijeni solunum yoluyla havadan al�r. Bir insan yakla��k olarak a�l��a 60 g�n, susuzlu�a 6 g�n dayan�rken havas�zl��a 6 dakika bile dayanamamaktad�r. Bin insan yakla��k olarak g�nde 12.240 litre hava solumaktad�r.

Temiz hava i�erisinde %78 azot, %21 oksijen ve %1 oran�nda da di�er gaz, toz, su buhar� gibi maddeler bulunmaktad�r. Bu oranlara havan�n do�al bile�enleri denilmektedir. ��te bu oranlar�n bozulmas�, yani do�al hava bile�enlerinin oranlar�n�n de�i�mesi sonucu havada yabanc� maddelerin insan sa�l��na, canl� ya�am�na ve ekolojik dengeye zararl� olabilecek yo�unluk ve s�rede bulunmas� hava kirlenmesine neden olmaktad�r.

Hava kirlili�ine neden olan kirleticiler yani is, kurum, k�l, kimyasal toz ve gazlar ne kadar �ok havaya kar��rlarsa hava kirlili�i o oranda artar. Bu durum insan ve �evre sa�l��nda o oranda olumsuz etkilemektedir. Bu etkiler k��n r�zgar�n hafif ve havan�n nemli oldu�u g�nlerde daha �ok artmaktad�r.Hava kirlenmesine neden olan kaynaklar:

a) Do�al kaynaklar,b)Yapay kaynaklar, olmak �zere iki grupta toplayabiliriz.

A) DO�AL KAYNAKLAR

Hava kirlenmesine neden olan do�al kaynaklara �rnek olarak;

a)Yanarda�-Volkan faaliyetleri,

b)Orman yang�nlar�,

c)A��k arazideki hayvan ve bitki �rt�lerinin bozulmas� v.s.

B) YAPAY KAYNAKLAR

Hava kirlili�ine neden olan yapay kaynaklar, insanlar�n faaliyetleri sonucu olu�an kaynaklard�r. Bunlar;

a)Is�tma amac�yla konutlarda yak�t kullan�m,

b)Sanayi faaliyetleri,

c)Ula��mda motorlu karayolu ta��tlar�n�n kullan�m� yan� trafiktir.

Bu yaz�da, do�al kaynaklar�n hava kirlili�i �zerine etkileri ele al�nmayacakt�r. Yapay kaynaklar�n yani insano�lu taraf�ndan g�sterilen faaliyetlerin hava kirlili�ine etkileri ve al�nmas� gereken �nlemler anlat�lmaya �al��lacakt�r.

a) Is�tma amac�yla konutlarda yak�t kullan�m�ndan kaynaklanan hava kirlili�i.

Soba veya kalorifer kazan bacalar�ndan ��kan gazlara genel kirleticiler denilmektedir. Bunlar; karbonmonoksit (CO), k�k�rtdioksit (SO2), Azotdioksitler (NOx) ve partik�l maddelere (is, kurum ve toz) genel kirleticiler denilmektedir.

Bizler hem �s�nmak hem de havay� kirletmemek zorunday�z. O halde kirletmeden �s�nmal�y�z. Bunun i�in �s�nmadan kaynaklanan hava kirlili�ini azaltmak veya hava kirlili�ini �nlemek i�in a�a��daki prensiplere uyulmas� gerekiyor.

1-Yak�t tasarrufu yap�lmal�. Ne kadar az yak�t t�ketirsek, o kadar hava az kirlenir. �rne�in sobam�z� 10 saat yakaca��m�za 8 saat yakt��m�zda 2 saat tasarruf etmi� oluruz veya 80 derecede kaloriferi �al��t�raca��m�za 70 derecede �al��t�r�rsak 10 derecelik bir yak�t tasarruf etmi� oluruz.

2-Temiz yak�t kullanmal�y�z.

Yak�tlar i�inde en temiz yak�t do�al gaz d�r. Do�al gaz�n d��nda yak�t olarak s�v� yak�t, yani petrol �r�n� yak�tlar olan motorin (mazot) kalorifer yak�t� ‘4 nolu fuel-oil), 5 no’lu fuel-oil, 6 no’lu fuel-oil ile yerli ve yabanc� k�m�rler kullan�lmaktad�r.

5 no’lu fuel-oil ile 6 no’lu fuel-oil kirletici etkileri y�ksek yak�tlard�r. Bu nedenle 5 no’lu fuel-oil’in �stanbul’da kullan�m� yasaklanm��t�r. 6 no’lu fuel-oil’inde k�� aylar�nda yasaklanmas� i�in �al��lmaktad�r. Bu s�v� yak�tlar konutlarda kullan�lmamaktad�r.

Petrokokun �stanbul’da sat�� ve kullan�m� yasaklanm��t�r. Bu nedenle �s�nmak ama�l� petrokok kullan�lmamaktad�r ve kullan�lmamal�d�r.

Linyit k�m�rleri i�in belli kural ve standartlar getirilmi�tir. Bu kurallara uyulmal�, standart d�� k�m�rler kullan�lmamal�d�r.

3-Yak�tlar soba ve kaloriferlerde tekni�ine uygun yak�lmal�d�r.

4-Binalarda ve evlerimizde �s� yal�t�m� ve �s� izolasyonuna gidilmelidir. (�ok b�y�k pencere yerine normal pencereler, �ift cam gibi)

5-Kalorifer ate��ileri yayg�n bir �ekilde e�itilmeli, ehliyeti olmayan ate��iler kalorifer kazan dairelerinde �al��t�r�lmamal�d�r.

6-Kalorifer ve soba bacalar� her sezon ba��nda mutlaka temizlenmelidir.

7-Kaloriferler yanarken kalorifer dairesinin havaland�rma penceresi a��k tutulmal�d�r.

8-K�m�rl� kazalarda haftada iki defa, s�v� yak�tla yani fuel-oil ile �al��an kazanlarda ise haftada bir defa kazan temizli�i yap�lmal�d�r.

9-Kalorifer tesisat�ndaki ar�zalar zaman�nda giderilmelidir.

10-Kaloriferler bina d��ndaki hava s�cakl�� 12 derece santigrat ve alt�na d��t�� zaman yak�lacak, s�cakl�k 12-18 derece aras�nda oldu�unda k�s�tl� yak�lacak, s�cakl�k 18 derecenin �st�ne ��kt�� zaman kaloriferler yak�lmayacakt�r.

11-Evlerde; oturma odalar�, salonlar yakla��k 22 derece, merdiven, mutfak, tuvalet 15 derece, yatak odas� 20 derece, banyo 26 derecenin �zerine ��k�lmayacak �ekilde �s�tma sa�lanmal�d�r. Fabrika ve i� hanlar�ndaki kalorifer tesisatlar� yakla��k 15⁰C-20⁰C aras�nda yak�lmal�d�r.

12-Kalorifer tesisat�n�n �s�tma alan� 3000 m2 ve �zerinde oldu�unda kazan bacas�na sulu filtre tak�lacakt�r.

13-Valilik taraf�ndan uyar� kademelerine ili�kin karar al�nd��nda, uyar� kademelerine ili�kin karar al�nd��nda, uyar� kademelerindeki �nlemlere uyulacakt�r.

Birinci uyar� kademesinde, fabrikalar % 50 kapasite ile �al��acakt�r. Kaloriferler 4’er saatten toplam 8 saat yak�lacakt�r.

�kinci uyar� kademesinde, kaloriferler 3’er saatten toplam 6 saat yak�lacakt�r. Fabrikalar yine % 50 kapasite ile �al��acaklard�r.

��nc� uyar� ve d�rd�nc� uyar� kademelerinde ise kalorifer yak�lmayacakt�r.

b)Sanayiden Kaynaklanan Hava Kirlili�i

Okudu�umuz kitaplar, yazd��m�z defterler, elimizdeki kalemler, yedi�imiz �ikolatalar-bisk�viler, oturdu�umuz masa-sandalyeler, evimizdeki buzdolab�-�ama��r makinesi-televizyon ve giydi�imiz giysiler fabrikalarda yap�lmaktad�r. Fabrikalarda bu sayd��m�z �r�nlerin yap�lmas� ve bizlerinde bunlar�n kullanmas�n�n bedeli olarak fabrikalar�n bacalar�ndan kimyasal gazlar, tozlar ve dumanlar ��karak hava kirlenmektedir.

Fabrikalarda enerji ihtiyac� i�in yak�lan yak�tlar ve fabrikada yap�lan i�lemden olu�an kirleticiler baca ile havaya at�larak kirlili�e neden olmaktad�r.

G�nl�k ihtiya�lar�m�z�n kar��lanmas�, yurdumuzun kalk�nmas�, yeni i� sahalar�n�n a��larak i�sizli�in �nlenmesi i�in bu fabrikalar�n mutlaka �al��mas� ve �retimlerini yapmas� gerekir. Bunda �nemli olan hem kalk�nmam�z� s�rd�rmek ve hem de �evremizi korumakt�r.

Peki hem kalk�nma ve hem de �evre korunmas� ikisi bir arada nas�l olacakt�r?

��yerleri, fabrikalar �evreyi kirletmemek i�in gerekli �nlemleri almal�d�r. �rne�in, temiz yak�t kullanmal�, filtre sistemleri kurulmal�, geri d�n��m� m�mk�n olan hammaddeler kullan�lmal�, personel �evre konusunda e�itilmeli, ye�illendirme �al��malar� yap�lmal�, teknolojik yenilikler takip edilmeli ve uygulanmal�d�r. En �nemlisi yetkili kurumlardan gerekli izinleri, mutlaka almal�d�r. Denetleyici kurumlarda bu t�r yerleri s�k s�k denetlemelidir.

c) Trafikten Kaynaklanan Hava Kirlili�i

Ula��m ara�lar� g�nl�k ya�ant�m�z�n bir par�as�d�r. Her g�n okulumuza i� yerlerimize ve gezmeye giderken zorunlu olarak taksi, dolmu�, minib�s veya otob�slere binmekteyiz. Bunun yan�nda e�ya ve y�klerimizin ta��nmas� i�inde kamyon veya kamyonetleri kullanmaktay�z. ��te her g�n de�i�ik �ekilde yararland��m�z bu motorlu kara yolu ta��tlar� �evremizi ve soludu�umuz havay� kirletmektedir.

Bug�n, hava kirlili�inin yar�s�n� motorlu ta��tlar�n olu�turdu�u s�ylenmektedir. B�y�k kentlerimizde ana cadde ve kav�aklarda, kara yollar� �evrelerinde havay� kirleten madde emisyonlar� (atmosfere at�lan gaz, toz, is v.s.) �nemli boyutlardad�r.

Bir insan�n g�nl�k ihtiyac� olan 15 m3 temiz havay� bir tek ta��t�n sadece 10 dakikal�k bir s�re i�erisinde, solunumun ve tehlikeli hale d�n��t�rmesi, kentlerdeki y�z binlerce ta��t�n neden oldu�u hava kirlili�inin boyutu hakk�nda bizlere yeterli bir fikir verebilir.

�stanbul’da bug�n 1 milyondan fazla trafi�e kay�tl� motorlu ta��t arac�, kentin cadde ve sokaklar�nda dola�maktad�r. Havaya kirletici gaz ve tanecik yayabilen bu ara�lar, k�t� bak�m, bilin�siz kullanma ve bir k�sm�n�n �ok eski olu�lar� nedeniyle kirletici �zellikleri bir kat daha artarak, �nemli kirletici kaynak durumundad�rlar.

Ta��tlarda benzinli ve dizel motor olmak �zere iki t�r motor kullan�lmaktad�r.

Ta��tlardaki kirletici kaynaklar�

Ta��tlarda hava kirlili�i yaratan kirletici kaynaklar, motor cinsine g�re de�i�mektedir. Benzinli motorla �al��an bir ta��t�n ba�l�ca kirletici kaynaklar� �unlard�r:Egzoz borusu (as�l kaynakt�r) Benzin deposu, Kartel Havaland�rma,Karb�rat�r,Fren Balatalar� ve Lastikler.

Dizel motorlu ta��tlarda ise ba�l�ca kirletici kaynak egzoz borusudur. Dizel motorlu ta��tlar�n egzoz borular�ndan �� t�r duman ��kar.

Siyah Duman: Tam yanmam�� yak�t taneciklerinin olu�turdu�u dumand�r. Uygun yanma ko�ullar�n�n olmad��n� g�sterir.

Gri-Beyaz Duman: Tam yanma art�� maddelerin olu�turdu�u dumand�r. Uygun yanma ko�ullar�n�n oldu�unu g�sterir.

Mavi Duman: Yanmam�� yak�t ve ya� kar��m� olup, genellikle motorun bak�ma ihtiyac� oldu�unu g�sterir.

Ta��tlardan kaynaklanan kirleticiler, genel ve �zel kirleticiler olmak �zere ikiye ayr�lmaktad�r.

Egzoz gazlar� i�inde bulunan karbondioksit (CO₂), su buhar� (H₂O), hidrojen (H₂) ve azot (N₂) gazlar� kirletici olarak kabul edilmemektedir.

Egzoz gaz� i�erisindeki karbonmonoksit (CO), partik�l madde (is, toz, tanecik v.s.) ve hidrokarbonlar genel kirleticiler olarak kabul edilmektedir.

Benzinli ta��tlarda kur�un (Pb) bile�ikleri �nemli bir kirleticidir.

Ta��tlar�n Kirletici Etkilerini Azaltmak ��in;

1-Bak�m onar�m ve temizliklerinin zaman�nda ve gerekti�i �ekilde yap�lmal�,

2-Temiz yak�t kullan�lmas�na �zen g�sterilmeli,

3-Ara�lar�n muayenelerinin periyodik olarak yap�lmas� sa�lanmal�,

4-Ara� kapasitelerinin �zerinde yolcu ve y�k ta��nmamal�,

5-Trafik kurallar�na uyulmal�,

6-Benzinli ta��tlarda katalitik konvert�r denilen filtreler tak�lmal�,

7-Toplu ta��maya �nem verilmelidir.

HAVA K�RL�L�� PARAMETRELER� VE �NSAN �ZER�NE ETK�LER�

K�k�rt Dioksit

Renksiz, bo�ucu kokulu bir gazd�r. Havada bulunabilen �e�itli kat� partik�llerin y�zeylerinde reaksiyon g�sterir. Suda hemen ��z�n�r, havadaki su damlac�klar� ile okside olur. Fosil k�kenli yak�tlar�n yanmas� ile a��a ��kan k�k�rt, havada derhal oksidasyona u�rar. Ortamda herhangi bir kataliz�r madde bulunmad�� durumda, k�k�rt dioksit yava bir reaksiyonla k�k�rt trioksite d�n��r. Bu d�n��m ortamda oksijen, ozon veya hidrokarbon serbest radikallerinin bulunmas� durumuna g�re de�i�im g�sterir

K�k�rt Trioksit : S�cak ve so�uk suda eriyen renksiz bir gazd�r. Atmosferde derhal s�lf�rik asite (H2SO4) d�n��mesinden dolay�, atmosferdeki kal� s�resi �ok k�sad�r. Su ile asit olu�turmas� nedeni ile kirletici olarak �nem ta��maktad�r. Atmosferde s�k�a bulunan ve insan aktiviteleri sonucunda atmosfere kar��an di�er k�k�rt bilw�ikleri; hidrojen s�lf�r ( H2S), dur.

K�k�rt Dioksit, Partik�ler Madde ve Asit Aerosolleri Olu�um Kaynaklar�

K�k�rt dioksitin havadaki varl��n�n en �nemli sebebi, insan aktivitelerinin olu�turdu�u yapay kaynaklard�r. Bunun yan� s�ra orman yang�nlar�, volkan patlamalar� gibi do�al kaynaklardan da az miktarda k�k�rt dioksit havaya verilmektedir. Atmosfere verilen k�k�rt konsantrasyonunun en �nemli k�sm� fosil k�kenli yak�tlar�n yanmas� sonucunda olu�ur. Son y�llarda kullan�lan yak�tlar�n dikkatli se�imi veya k�k�rt i�eriklerinin baz� i�lemlerle azalt�lmas� bu t�r yak�tlardan olu an k�k�rt dioksit konsantrasyonunu �nemli �l��de azaltm��t�r. Her saatte bir, yanma sonucunda olu an k�k�rt dioksit emisyonlar�n�n % 0.5-10'u k�k�rt trioksite (SO3) d�n��mektedir. K�k�rt trioksit ortamda bulunan nem ile reaksiyona girerek s�lf�rik asit (H2S04) meydana gelir. S�lf�rik asit havada aerosoller halinde bulunur. Bu asit aerosollerinin ortamdaki kat� partik�ller, damlac�klar veya di�er kirleticilerle birle�me e�ilimi olduk�a fazlad�r. Havadaki s�lf�rik asitin b�y�k bir k�sm�, yanma sonucunda olu�an k�k�rt dioksitten, di�er k�sm� ise asit �retimi, g�bre ve pigment �retimi gibi baz� end�striyel faaliyetler sonucunda meydana gelmektedir. S�lf�rik asit ve bunun k�smi atmosferik n�tralizasyon �r�n� olan amonyumbis�lfat havadaki aerosol�n kuvvetli asit i�eri inin hemen hemen tamam�n� olu�turur. Havada bulunan di�er asitler ise nitrik asit ve hidroklorik asittir. Bu asitler sis damlac�klar� ile birle�medi�i s�rece havada aerosoller halinde bulunurlar.

Sa�l�k �zerine Etkileri

K�k�rt dioksit burun ve �st solunum yollar� mukoz membran� arac�l�� ile absorbe edilir. Solunan k�k�rt dioksitin yakla��k % 85'i bu yolla v�cuda al�n�r. �ok az bir miktar� alt solunum yoluna ula�abilir. Solunum sistemi ile kana ge�en k�k�rt dioksit , karaci�erde biyotransformasyona u�rayarak s�lfata d�n��r ve �riner sistem arac�l�� ile v�cuttan at�l�r. 0.3-0.6 �m aerodinamik �apl� asit aerosolleri; ortamdaki damlac�k ve nem miktar�na ba�l� olarak solunum sisteminde birikir ve bir k�sm� buradan emilir. Sisli g�nlerde, ortamdaki asit aerosolleri ��z�nm�� asit i�eren damlac�klara d�n��r. Bu damlac�klar birincil olarak �st solunum yollar�nda birikir, �ok az bir k�sm� da akci�erlerin derinliklerine n�fuz eder. Solunan partik�ler madde, solunum yollar� y�zeyleri ile temasa ge�erek burada birikir. Partik�llerin v�cuda giri� ve v�cuddaki birikimleri aerodinamik �aplar�na ve v�cuda giri� �zelli�ine g�re de�i�im g�sterir. 10 �m dan b�y�k partik�ller extrathoracic b�l�mde, 5-10 �m dan k��k partik�ller ise burun solunumu ile v�cuda girmi�lerse bron�larda, a��z solunumu ile v�cuda girmi�lerse akci�erlerde birikim g�sterirler. �st solunum sisteminde biriken partik�ller, solunum sisteminin kendi temizleme mekanizmas� arac�l��

ile v�cuttan at�l�r.

K�k�rt dioksit, partik�ler madde ve asit aerosolleri do�rudan do�ruya solunum yollar�n� etkilerler. K�k�rt dioksit ve atmosferdeki �r�nleri irritan etki g�sterirler. Solunan y�ksek konsantrasyondaki k�k�rt dioksitin %95'i �st solunum yollar�ndan absorbe olur. Bunun sonucu olarak, bron�it, anfizem ve di�er akci�er hastal�k semptomlar� meydana gelir. Asit aerosolleri ile partik�ler maddelerin de akci�erlerden alveollere kadar ta��nmas� nedeniyle bu kirleticilerin birarada bulunduklar�nda yapt�klar� olumsuz sa�l�k etkileri; her birinin ayr� ayr� yapt�� etkilerden daha fazlad�r. Bu olumsuz etkiler sonucunda ortaya ��kan �nemli rahats�zl�klar aras�nda; pulmoner fonksiyon bozukluklar�, kronik bron�it vakalar�nda art� , bron�iyal mukoza silialar�n�n temizleme h�z�nda art�� , solunum yollar� epitel dokusunda kal�nla�ma gibi sa�l�k problemleri �rnek olarak verilebilir.

Toz Emisyonlar�n�n Kaynaklar�, �nlenmesi ve Kontrol�

MMO �zmir �ubesi

Kent G�ndemi �zleme Komisyonu

Hava Kalitesini etkileyen fakt�rler

Havada bulunan toz emisyonlar� toz, kir, is, duman ve as�l� halde duran s�v� damlalar�ndan olu�ur. Ayr�ca bu partik�ller havada bulunan organik ve inorganik maddelerin kompleks kar��m�ndan da olu�abilir. Tozlar fiziksel olarak k�tle konsantrasyonu ve b�y�kl�k olarak karakterize edilirler. 2.5 mikrondan b�y�k olan partik�ller genellikle kaba partik�l olarak, 2.5 mikrondan k��k olanlar ise ince partik�ller olarak adland�r�l�rlar.

Partik�ler kirlilik, mikroskobik d�zeyde kat� veya s�v� damlac�klardan olu�ur ve akci�erlerimizde alveollere kadar ula�arak ciddi sa�l�k sorunlar�na neden olur. Bir�ok �al��ma partik�l kirlili�inin kardiyovask�ler sistemde de�i�ik sa�l�k sorunlar�na neden oldu�unu g�stermi�tir.Bornova il�esinde Nald�ken ve Do�anlar b�lgesinde daha yo�un olmak �zere artan solunum sistemi rahats�zl�klar�n�n nedeni bu b�lgedeki �imento fabrikalar� ve ta� ocaklar�ndan yay�lan toz emisyonlar�d�r.

�zmir Hava Kalitesini olumsuz etkileyen kaynaklar

�imento fabrikalar�, ta� ocaklar�,yasad�� faaliyette bulunan kire� ocaklar� ,Alsancak liman�ndan yap�lan maden y�klemeleri,I��kkentte bulunan d�k�mhaneler,kent i�erisindeki denetimsiz in�aat y�k�m ve yap�m faaliyetleri, geli�ig�zel faaliyet g�steren kum �ak�l sat�� depolar�, n�fus yo�unlu�unun bulundu�u Bornova il�esi ba�ta olmak �zere kentin tamam�n� olumsuz etkilemektedir.

I��kkentte bulunan d�k�mhanelerin yaratt�� hava kirlili�i ,hurdac�lar sitesi civar�ndaki denetimsiz faaliyet g�steren hurda toplama depolar�ndan yap�lan y�kleme bo�altma �al��malar�,Alsancak liman�ndan yap�lan maden y�kleme �al��malar�n�n �ehrin hava kalitesini olumsuz y�nde etkiledi�i halde kentin g�ndeminde yer almamaktad�r.

A��r� toz nedeniyle kentin b�y�k b�l�m�nde ya�ayan insanlar�n sa�l�� ve do�al ya�am tehdit alt�ndad�r. Ya�ananlar kader de�il sa�l�ks�z, plans�z, denetimsiz kentle�menin �r�n�d�r.

�zmir Hava Kalitesinin artt�r�lmas�na y�nelik �al��malar

Ta� ocaklar�n�n 1996 Temmuz ay�nda �al��ma ko�ullar�n�n elveri�sizli�i ile yaratt�klar� �evre ve do�a tahribat� nedeniyle kapat�lmas�ndan sonraki 10 y�lda, yasal olarak kapal� ve �evre d�zeni a��s�ndan bozulmu� olan bu alanlarda rehabilitasyon �al��malar� yap�larak halk�n ortak kullan�m�na sunulamamas�, yeni “ potansiyel hammadde alan�” bulunmas� ile ilgili olarak Valilik Makam�’nca olu�turulan komisyon �al��malar�n�n da amac�na ula�amamas�n�n ard�ndan ocaklar�n faaliyetleri yasal olmadan y�r�t�lmektedir.

�zellikle �imento fabrikalar� ve ta� ocaklar�ndan kaynaklanan kirlili�in �nlenmesi konusunda merkezi ve yerel y�neticilerin son g�nlerde yapt�� a��klamalar sonucunda kamuoyu daha duyarl� hale gelmi�tir.

B�y�k�ehir Belediyesinin giri�imleriyle ilgili meslek odalar�n�n kat�l�m�yla �ehir giri�inde ve yerle�im b�lgelerinde kapat�lan ocak alanlar�nda k�t� i�letme �artlar�yla olu�mu� bozuk ve tehlikeli topografyan�n d�zenlenmesi ve do�al dokuya uygun ye�il alan haline getirilmesi, kent geli�im planlanmas� ve �evresel etkiler y�n�nden uygun ocak alan� belirlenmesi, belirlenen alanda i�letmelerin b�t�n tedbirleri alarak olas� �evre kirlili�inin en aza indirilmesi,Gerekli izinlerin (GSM ruhsat�, emisyon izni, �ED vb.) al�nmas� �art�yla ta�oca�� ve m�c�r tesislerinin faaliyete ge�mesinin gereklili�i �ne s�r�lerek.mevcut ta� ocaklar�n�n yerinin de�i�tirilmesi g�ndeme gelmi�tir.

Nald�ken K�y� s�n�rlar� i�inde bulunan ta� ocaklar�n�n yerlerinin de�i�tirilmesi B�y�k�ehir Belediyesi �nc�l��nde yap�lan protokol �er�evesinde 2007 y�l� sonuna kadar tamamlanmas� gerekmektedir.Ta� ocaklar�n�n yer de�i�imi yan�nda yasalar �er�evesinde faaliyetlerinin s�rd�r�lmesinin sa�lanmas�, �retim s�re�lerinde teknolojinin kullan�lmas�,denetimlerinin bilimsel y�ntemlerle ilgili meslek odalar�ndan ve �niversitelerden olu�turulacak uzman ki�iler taraf�ndan yap�lmas� sa�lanmas�n�n sorunun ��z�m�ne �nemli katk� sa�layacakt�r.

�imento fabrikalar� ve yukar�da bahsedilen di�er kirlilik kaynaklar�n�n �nlenmesi i�in merkezi ve yerel y�netimlerin Hava kalitesinin korunmas� y�netmeli�i y�k�ml�l�klerini yerine getirmesiyle sa�lanmas� m�mk�nd�r.

Hava kalitesinin korunmas� y�netmeli�i uyar�nca:

“Madde4: Tozlu Maddelerin �retimi, ��lenmesi, Depolanmas�, Ta��nmas�, Doldurulmas�, Bo�alt�lmas�, Tasnifi Tozlu maddelerin �retimi, par�alanmas�, tasnifi, doldurulmas� ve di�er i�lemleri s�ras�nda ortaya ��kan tozlu gazlar toplanacak ve toz ay�rma sisteminden ge�irilir.

�ap� 5 mm’den k��k �r�nleri �reten makinalardan toz s�zd�rmalar� �nlenemiyorsa bu makinalarda �retim kapal� alanlarda yap�l�r.

�ayet �st y�zeydeki nem oran� en az % 10 de�ilse, �ap� 2 mm’den k��k ��t�lm�� tozlu maddelerin ta��nmas�, kapal� sistemlerde yap�l�r ve kapal� alanlarda depolan�r.

Bu maddelerin bo�altma ve paketleme tesisleri toz emisyonlar�na kar�� korunur.

Madde 5: A��kta depolanan tozlu y��ma malzeme, hava kalitesi standartlar�n� kar��lamak �art�yla a��kta depolanabilir. Bu ama�la a�a��da baz� �rnekleri verilen tedbirler al�n�r.

-Arazide r�zg�r� kesici toprak y��nlar� yap�l�r, r�zg�r� kesici bitkiler dikilir, r�zg�r koruyucular� yap�l�r,

- Konvey�rler ve di�er ta��y�c�lar�n �zerleri kapat�l�r,

- Savurma yap�lmadan bo�altma ve doldurma yap�l�r,

- Malzeme �st� naylon branda veya tane b�y�kl�� 10 mm’den fazla olan maddelerle kapat�l�r,

- Ba�lay�c� maddelerle s�k��t�r�lmas� yap�l�r,

- �st tabakalar % 10 nemde muhafaza edilir.

Madde 6.Toz Yap�c� Yanma ve �retim Art�klar�n�n Ta��nmas� ve Depolanmas�

Toz yapan yanma ve �retim art�klar�n�n ta��nmas�nda ta��nan malzemenin tozumay� �nleyecek derecede nemli olmamas� halinde kapal� ta��ma sistemleri kullan�l�r. Bunlar�n a��kta depolanmas�nda 5 inci bentteki tedbirler al�n�r. Depolama i�lemi tamamlanan sahalar toprakla �rt�l�p �st� ye�illendirilmeye �al��l�r.

Madde 7. Tesisteki Yollar�n Durumu

Tesislerdeki yollar hava kalitesini bozucu etki yarat�yorsa yollar�n bit�ml� kaplama malzemeleri, beton veya benzeri malzemelerle kaplanmas�, d�zenli olarak temizlenmesi veya toz ba�layan maddelerle muameleye tabi tutulmas� gereklidir.

Madde 8. Filtrelerin Bo�alt�lmas�

Toz bi�imindeki emisyonu tutan filtrelerin bo�alt�lmas�nda toz emisyonunu �nlemek i�in toz, kapal� sistemle bo�alt�l�r veya bo�altma s�ras�nda nemlendirilir.” denmektedir.

Bu ba�lamda, ta� ocaklar� ve �imento fabrikalar�nda etkin Toz Kontrol� ��in;

Tesislerin dizayn�nda a�a��daki partik�l giderme teknikleri olan pek �ok �e�itte ve farkl� fiziksel ve ekonomik �zellikler ile karakterize edilen sistemler kullan�lmal�d�r.Bu sistemler;

Seperat�rler, ta��y�c� gaz ak�m� i�erisindeki tozun ayr�lmas� i�in iyi bir y�ntemdir. Ataletli

separat�rler orta ve b�y�k �apl� partik�llerin ayr�lmas� i�in etkilidir. Bunlar ��kt�rme odalar�n�

ve santrif�j siklonlar� i�erirler. Siklonlar, d��k maliyetli ve d��k bak�m gerektirip genelde

partik�l b�y�kl�� 10-100 mikron olan tozlar� tutmak i�in verimlidir. Siklonlarla ince tozlar�n

giderme verimi %70’den d��kt�r. Bu nedenle ince tozlar�n tutulmas� i�in elektrostatik

��kt�r�c�ler ve torba filtreler �nerilir. Siklonlar genel olarak toz art�m� i�in birincil ar�tma

g�revi g�r�rler. Tipik maliyetleri metrek�p/ dakika debi ba��na 35 $’ d�r.

Elektrostatik ��kt�r�c�ler, elektrostatik bir alanda toz partik�llerinin elektrodlara yap��mas� suretiyle �al��rlar. �yi dizayn edilmi� ve iyi i�letilen sistemlerde %99.9 oran�nda ince tozlar�n giderildi�i g�r�lm��t�r. Elektrostatik ��kt�r�c�ler �zellikle ince tozlar�n giderilmesinde ve �zellikle baz� toksik metallerin iz emisyonlar�n�n giderilmesinde olduk�a verimlidir (%99).Y�ksek s�cakl�klarda torba filtrelere g�re daha az hassast�r ve d��k bas�n�larda �al��rlar.Elektrostatik ��kt�r�c�ler �zellikle �imento geri kazan�m�nda kullan�labilirler. Maliyeti yeni bir end�striyel tesis i�in kapital maliyetin %12’si kadard�r.

Filtreler ve toz kollekt�rleri (torba filtreler), ak��kan gaz i�erisinde bulunan tozun kuma� bir filtreden tutulmas� prensibiyle �al��rlar. En �ok kullan�lan �e�idi torba �eklindeki filtrelerdir.Torba filtrelerde kuma� tipinin se�imi gaz s�cakl��na ba�l� olarak de�i�iklik g�sterir.Partik�ller mekanik olarak �alkalama, gaz ak�m�nda d�nme veya y�ksek bas�n�l� hava ak�m� olarak giderilir. Kuma� filtrelerde verim %99.9 civar�ndad�r. Arsenik, kadmiyum, krom, kur�un ve nikel giderme verimi de %99 dan b�y�kt�r.

Islak ��kt�r�c�ler, ak��kan gazdaki toz emisyonlar�n� s�v� spreylemek suretiyle tutulmas� prensibine g�re �al��r. Bu filtreler �zellikle gaz emisyonlar�n gideirilmesinde kullan�l�r ve partik�ller ikincil olarak giderilmi� olur. En �nemli tipleri, venturi y�kay�c�lar�, jet y�kay�c�lar,sprey kuleleri veya odalar�.olmak �zere d�rt grupta adland�r�lm��t�r.

Tesislerin i�letmesinde �retilen malzemeler kapal� alanlarda depolanmal�,�retilen malzemelerin ta��nmas� s�ras�nda savurma yapmadan doldurma ve bo�altma yap�lmal�d�r.

Tesis yollar�, tozumay� �nleyecek �ekilde beton veya benzeri malzemelerle kaplanmal� ve d�zenli olarak sulanmal�d�r.

K�rma ve eleme tesisleri t�m�yle kapal� olmal�d�r.

Tesiste �retim s�ras�nda a��a ��kan tozlar emi� hatlar�yla toplanarak kuru toz ��keltme ve tutma sistemleri bulunmal�d�r.

Tesisteki yollar tozdan ar�nd�r�lmal�,gerekirse sulanmal�d�r.

Bu tesislerde s�rekli tozluluk �l��mleri yap�larak Y�netmenlikteki standartlar� sa�lanmal�d�r.

�imento fabrikalar�n�n ta��nmalar� i�in gerekli altyap� �al��malar�na ba�lanmal�,mevcut fabrikalar�n yeni yat�r�mlar�na izin verilmemelidir.

�zelle�tirme kapsam�ndaki Alsancak liman�ndan maden y�kleme ve bo�altma yap�lmamal�, bu i�ler i�in uygun liman yeri bulunmal�d�r.

Hurda depolar� mutlaka �ehir d��na ��kar�lmal�d�r.

D�k�mc�lerin faaliyetleri y�netmeliklere uygun olarak yapmas� sa�lanmal�d�r.

�n�aat malzeme depolar� �ehir d��na ��kar�lmal�,faaliyetlerini y�netmeli�e uygun y�r�tmeleri sa�lanmal�d�r.

Sonu� olarak;

Havada bulunan toz emisyonlar� kirlilik �nleme ve emisyon ko

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0) Yorum yaz! Arkada��na G�nder!

0 yorum yaz�lm��t�r

� �nceki :: Sonraki �

Son Yaz�lar�m

Kategorilerim

cevre,ced,osb,kobi,kent,hava,su,toprak

Arkada�lar�m

Ba�lant�lar�m

MERHABA DUNYA HELLO WORLD

HAYAT HO�TUR

Ya�amak bir a�a� gibi tek ve h�r ve bir orman gibi karde��esine, bu hasret bizim...